Νικόλαος Μουζάκης


ΝΙΚΟΛΑΟΣ Α. ΜΟΥΖΑΚΗΣ
(ΜΠΟΒΙΑΤΣΗΣ)
Υποψήφιος Δημοτικός Σύμβουλος Χαλανδρίου

Dr. Εμμανουήλ Κατσάνης

Ο παγκοσμίου φήμης, Ναξιώτης γιατρός  στο Banner – University Medical Center Tucson ανακάλυψε και χρησιμοποιεί μια νέα μέθοδο κατά της Λευχαιμίας, σύμφωνα με την οποία  βελτιώνονται  τα ποσοστά επιβίωσης σε αφροαμερικανούς  ασθενείς.

Ο Dr. Εμμανουήλ Κατσάνης έχει καταγωγή από το Φιλώτι και οι γονείς του είναι ο Γιώργος και η Μαρία Κατσάνη.

Κατά τη διάρκεια των δύο τελευταίων ετών, ο Dr. Εμμανουήλ Κατσάνης, που εργάζεται στο Banner – University Medical Center Tucson, έχει εφαρμόσει µία μέθοδο θεραπείας, που μόλις πρόσφατα έγινε αποδεκτή στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής, και η οποία μειώνει το χάσμα ανάμεσα στους λευκούς και µη ασθενείς. Ονομάζεται “haploidentical” μεταμόσχευση, ή για συντομία “HAPLO” (από την ελληνική λέξη “απλό”).

Αυτή η μέθοδος κάνει εφικτή τη μεταμόσχευση µε δότη που είναι ηµισυμβατός σε σχέση µε τα ανθρώπινα λευκοκυτταρικά αντιγόνα (HLA) αντί για πλήρως συμβατό δότη. Όποια μέθοδος μεταμόσχευσης και αν χρησιμοποιηθεί είναι σημαντικό να αναζητηθεί ένας δότης µε ανθρώπινα λευκοκυτταρικά αντιγόνα παρόμοια µε αυτά του ασθενή. Τα συμβατά αντιγόνα ξεγελούν τον οργανισμό που καλωσορίζει τα βοηθητικά ξένα κύτταρα και δεν επιτίθενται σ αυτόν.

Ας δούμε τι αναφέρει το άρθρο που δημοσιεύτηκε πρόσφατα στην εφημερίδα Arisona Dαily star:

«Εάν κάποιος διαγνωστεί µε λευχαιμία (καρκίνος του αίματος) και είναι αφροαμερικανός τότε θα έχει λιγότερες πιθανότητες να βρει έναν συμβατό δότη μυελού των οστών για να τον βοηθήσει να απαλλαγεί από αυτή την ασθένεια. Όπως αναφέρει ο Dr. Εμμανουήλ Κατσάνης: «Η “HAPLO” είναι σχετικά νέα μέθοδος και είναι εντυπωσιακή για µας, γιατί έχουνε ενδείξεις ότι θα προσφέρει βοήθεια στη κοινωνία µας που αποτελείται από πολλές μειονότητες διότι έχει πραγματικά αυξήσει την επιβίωση τους.»

Ο Dr. Εμμανουήλ Κατσάνης είναι επίσης Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Αριζόνας στο τμήμα της Παιδιατρικής, Παθολογοανατοµίας, Παθολογίας και της Ανοσιοβιολογίας στο Louise Thomas Chair στην Παιδιατρική Αντικαρκινική ´Ερευνά και Διευθυντής Κλινικής του τμήματος Παιδιατρικής Αιµατολογίας Ογκολογίας.  Ανέλαβε τη θέση διευθυντή στο University Medical Center στο Πρόγραμμα Μεταμόσχευσης Αίματος και Μυελού των Οστών το 2012.  Εκτός από την εισαγωγή και εφαρμογή της “HAPLO” στη Τούσον ο Dr. Εμμανουήλ Κατσάνης έχει αρχίσει µια κλινική μελέτη βασισμένη στην έρευνα των ποντικιών, που δημοσιεύτηκε το 2016, για να δοκιμάσει µια πιο αποτελεσματική και ασφαλή χημειοθεραπεία.

Επί του παρόντος οι γιατροί χρησιμοποιούν ένα φάρμακο που λέγεται cyclophosphamide, αλλά το φάρμακο αυτό ενώ λειτουργεί πολύ καλά στο να εμποδίζει τα βλαστοκύτταρα του δότη από το να επιτίθενται στον οργανισμό του δέκτη, ωστόσο εμποδίζει τα κύτταρα του δότη από το να επιτεθούν και στη λευχαιμία. Το φάρμακο που ο Dr. Εμμανουήλ Κατσάνης δοκιμάζει και ονομάζεται Bendamustine, δεν παρουσιάζει αυτές τις υπερβολικές αντιδράσεις και επιδράσεις στα ποντίκια και προσδοκά να αποδείξει ότι το ίδιο θα συμβεί και στους ανθρώπους.

 

Εύρεση δότη

Ιδανικά ένας ασθενής θα μπορούσε να είχε έναν τέλεια συμβατό δότη από τα βιολογικά του αδέλφια. Όταν όμως αυτό δεν είναι εφικτό, οι γιατροί αναζητούν συμβατότητα εκτός οικογενείας. Εάν ούτε αυτό καταστεί δυνατό, τότε χρησιμοποιούν βλαστοκύτταρα από δότη µε ένα αντιγόνο ασύμβατο για να πετύχουν µία σχεδόν τέλεια συμβατότητα.

Οι ασθενείς είναι πιο πιθανό να βρουν συμβατότητα ανάμεσα σε ομάδες ανθρώπων της δικής τους φυλής ή εθνικότητας διότι τα αντιγόνα κληρονομούνται. Οι μειονότητες δυσκολεύονται να βρουν συμβατότητα, για ποικίλους λόγους όπως είναι η έλλειψη εθελοντών εγγεγραμμένων στο Εθνικό Πρόγραμμα Δοτών Μυελού των Οστών (NMDP). Και καθώς η λίστα των δοτών τελικά καθρεφτίζει τον πληθυσμό της Αμερικής, στην περίπτωση κατά την οποία υπάρχει ένα αντιγόνο ασύμβατο, είναι σημαντικό για τις μειονότητες να έχουν υπερεκπροσώπηση καθώς υπάρχει μεγαλύτερη παραλλαγή αντιγόνων εντός του πληθυσμού των μειονοτήτων απ’ αυτόν των λευκών, σύμφωνα µε το NMDP, πράγμα που έχει προκληθεί από τη γενετική ανάμιξη, οφειλόμενη στη μετανάστευση και στον αποικισμό (Μονίμων διαμένων μεταναστών).

Κι εδώ έρχεται η βοήθεια από τη “HAPLO”, η οποία μπορεί να χρησιμοποιηθεί σαν εναλλακτική μέθοδος. Τα πλεονεκτήματα της είναι ότι μπορεί να προσφέρει περισσότερες επιλογές στις μειονότητες, στην περίπτωση που πρέπει να καταφύγουν σε µία μεταμόσχευση και όταν δεν μπορούν να βρουν γρήγορα έναν µη συγγενή δότη. Επειδή οι άνθρωποι, κληρονομούν από κάθε γονέα τους µόνο ένα σύνολο από ανθρώπινα αντιγόνα λευκοκυττάρων πάντα θα είναι μισή η συμβατότητα.

Επίσης, υπάρχει πάντα 50% πιθανότητα να είναι ηµισυμβατός ένας αδελφός/ή, ένα 25% πιθανότητα να υπάρξει τέλεια συμβατότητα και ένα 25% πιθανότητα να έχουν κληρονομήσει τα αδέλφια αντίθετα αντιγόνα. Υπάρχουν όμως πολλά, λιγότερο σημαντικά ανθρώπινα λευκοκυτταρικά αντιγόνα τα οποία δεν εξετάζονται και οι ασθενείς είναι πιο πιθανό να μοιραστούν αυτά µε µέλη της οικογένειας τους παρά από δότες µη συγγενείς.

«Αυτό είναι ένα ακόμα πλεονέκτημα του “HAPLO”», λέει ο Dr. Εμμανουήλ Κατσάνης.

Η 17 χρονη ασθενής του Maiyah είναι αθλήτρια και γυμναζόταν από μικρή. Κάποια στιγμή η μητέρα της διαπίστωσε ότι οι αδένες στο λαιμό της κόρης της ήταν λίγο πρησμένες! Μετά από εξετάσεις αίματος, τον Ιούλιο του 2016 βγήκε το πόρισμα ότι η Maiyah έπασχε από Χρόνια Μυελογενή Λευχαιμία η οποία επιτίθεται συνήθως µόνο σε µμεγαλύτερους ανθρώπους. Μετά από λίγες μέρες άρχισε τη χηµειοθεραπεία µε χάπια.

Όμως εξ’ αιτίας μιας µμετάλλαξης, όλα τα είδη των χηµειοθεραπειών που έπαιρνε από το στόμα, για μήνες, δεν είχαν αποτέλεσμα! Όλη αυτή η διαδικασία ήταν σκληρή διότι δεν είχε ακόμα παρουσιάσει κανένα συμπτώματα της ασθένειας. Το Δεκέμβριο του 2016 όμως συνειδητοποίησε η οικογένεια ότι η μόνη ελπίδα θεραπείας ήταν η μεταμόσχευση μυελού των οστών κι έτσι άρχισαν να αναζητούν δότη.

Πρώτα έψαξαν ανάμεσα στα µέλη της οικογένειας. Όμως ο 19χρονος αδελφός της δεν ήταν καθόλου συμβατός και έτσι αναζήτησαν έναν µη συγγενή δότη. Επειδή όμως η οικογένεια της Maiyah ήταν μαύροι και η πιθανότητα να βρουν συμβατό δότη ήταν περιορισμένες, την Άνοιξη του 2017 απέτυχε η προσπάθεια εύρεσης δοτών μεταξύ συγγενών και φίλων της οικογένειας.

 

Οι Αριθμοί

Οι λευκοί ασθενείς έχουν 80% πιθανότητα να βρουν συμβατούς δότες ενώ οι Αφροαμερικανοί έχουν 40%. Επίσης οι λευκοί έχουν δραματικά αυξημένες πιθανότητες εύρεσης δοτών µε ένα-αντιγόνο συμβατό κατά 96%. Οι Ισπανόφωνοι, οι αυτόχθονες Αμερικανοί και οι Ασιάτες έχουν 40% πιθανότητα εύρεσης συμβατού δότη και 80% πιθανότητα ή και λιγότερο για ένα-αντιγόνο ασύμβατο.

Οι αφροαμερικανοί ασθενείς έχουν τις χειρότερες προοπτικές. Αυτοί έχουν πιθανότητα 20% για τέλειο δότη και 76% πιθανότητα να βρουν µία ασυμβατότητα από µη συγγενή, σύμφωνα µε την εφημερίδα New England Journal of Medicine 2014.

Μετά από την άκαρπη αναζήτηση , η οικογένεια μαζί µε τον Dr. Εμμανουήλ Κατσάνης αποφάσισαν να προχωρήσουν στην haplo μεταμόσχευση µε δότη τον πατέρα της Maiyah που ήταν ηµισυμβατός.

Η “HAPLO”μέθοδος είναι ακόμα νέα και μελετάται και οι πιο συντηρητικοί γιατροί είναι λιγότερο πιθανό να την εφαρμόσουν. Παρά ταύτα ο Dr. Εμμανουήλ Κατσάνης πιστεύει ότι σε δέκα χρόνια η “HAPLO”θα χρησιμοποιείται πιο συχνά απ ότι η αναζήτηση µη συγγενών δοτών.» Τα αποτελέσματα της “HAPLO”είναι πλέον παρόμοια µε συγγενείς και µη συγγενείς συμβατούς δότες» , είπε ο Dr. Εμμανουήλ Κατσάνης. Αυτός και συνάδελφοι του στο Banner UMC πιστεύουν ότι η “HAPLO”είναι προτιμότερη επιλογή από τις µμεταμοσχεύσεις ενός- αντιγόνου µη συμβατού, πράγμα που βασίζεται πάνω στα μέχρι τώρα αποτελέσματα τους. « Αυτές οι µμεταμοσχεύσεις είναι ένα θαύμα σε σχέση µε αυτά που έχουμε καταφέρει να κάνουμε τα τελευταία δέκα χρόνια και μακάρι να υπήρχε σαν επιλογή σε παλαιότερους ασθενείς µας, οι οποίοι δυστυχώς δεν επέζησαν», είπε ο Dr. Εμμανουήλ Κατσάνης.

Η κατάσταση της Maiyah ,την περίοδο της µμεταμόσχευσης ήταν πολύ κακή καθώς ήταν πολύ άρρωστη εξ αιτίας υψηλών δόσεων χημειοθεραπείας που της χορηγήθηκαν. Έμεινε στο νοσοκομείο επτά εβδομάδες για τη µμεταμόσχευση.  Τον Ιούλιο 2017 όμως ήρθε η πολυπόθητη ανακούφιση της οικογένειας όταν ο Dr. Εμμανουήλ Κατσάνης τους ανακοίνωσε ότι ο οργανισμός της κόρης τους είχε δεχτεί τα βλαστοκύτταρα.

Μετά για ένα διάστημα φορούσε μάσκα για να προστατευθεί απ’ τα μικρόβια και παρακολουθούσε  τα μαθήματα της online μέχρι που δυνάμωσε το ανοσοποιητικό της σύστημα και πήγε ξανά στο σχολείο της. Η υγεία της έχει ομαλοποιηθεί και είναι σε ύφεση η νόσος χωρίς να υπάρχει καμία ένδειξη της. Ο Dr. Εμμανουήλ Κατσάνης εξέτασε προσεκτικά τον κατάλογο µε την φαρμακευτική αγωγή της Maiyah και της είπε ότι είναι καιρός να διακόψει ένα από τα πολλά χάπια που έπαιρνε και εκείνη ενθουσιασμένη άνοιξε το κουτάκι µε τα χάπια της και πέταξε αυτά που δεν χρειαζόταν πια.