Νικόλαος Μουζάκης


ΝΙΚΟΛΑΟΣ Α. ΜΟΥΖΑΚΗΣ
(ΜΠΟΒΙΑΤΣΗΣ)
Υποψήφιος Δημοτικός Σύμβουλος Χαλανδρίου

Το Ολοκαύτωμα των ΑΝΩΓΕΙΩΝ

Οι κάτοικοι των Ανωγείων – Κρήτης πήραν μέρος κατά την περίοδο 1941 – 1944, από τους πρώτους, στην αντίσταση κατά των Ναζί κατακτητών με τη δημιουργία ένοπλων ομάδων σε συνεργασία με το Συμμαχικό Αρχηγείο Μέσης Ανατολής και έχοντας επικεφαλής τον Ιωάννη Δραμουντάνη (Στεφανογιάννη) ο οποίος και εκτελέστηκε από τους Ναζί, την 12η Φεβρουαρίου 1944.

Ιωάννης Δραμουντάνης
(Στεφανογιάννης)

Η αντίσταση του αγωνιζόμενου λαού των Ανωγείων κορυφώθηκε με την καταστροφή και την ισοπέδωση του χωριού τους, τον Αύγουστο του 1944.  Το Ολοκαύτωμα των Ανωγείων  άρχισε τη 13η Αυγούστου και κράτησε μέχρι το τέλος του ίδιου μήνα.

Στο Αρμί, την κεντρική πλατεία του χωριού βρίσκεται εγχάρακτη η διαταγή του Γερμανού στρατηγού φρουράρχου Κρήτης.

Η Πινακίδα των ΑΝΩΓΕΙΩΝ

“Επειδή η πόλις των Ανωγείων είναι κέντρον της αγγλικής κατασκοπίας εν Κρήτη και επειδή οι Ανωγειανοί εξετέλεσαν το φόνο του λοχία φρουράρχου Γενί-Γκαβέ και της υπ’ αυτόν φρουράς και επειδή οι Ανωγειανοί εξετέλεσαν το σαμποτάζ της Δαμάστας, επειδή εις Ανώγεια ευρίσκουν άσυλον και προστασίαν οι αντάρται των διαφόρων ομάδων αντιστάσεως και επειδή εκ των Ανωγείων διήλθον και οι απαγωγείς με τον στρατηγόν Φον Κράιπε χρησιμοποιήσαντες ως σταθμόν διακομιδής τα Ανώγεια, διατάσσομεν την ΙΣΟΠΕΔΩΣΙΝ τούτων και την εκτέλεσιν παντός άρρενος Ανωγειανού όστις ήθελεν ευρεθεί εντός του χωρίου και πέριξ αυτού εις απόστασιν ενός χιλιομέτρου.”

Χανιά 13-8-44 0 Στρατηγός Διοικητής Φρουρίου Κρήτης X. ΜΙΛΛΕΡ

Η εξουδετέρωση και σύλληψη του αναφερόμενου στη διαταγή φρούραρχου Γενί-Καβέ και της φρουράς του (8 άτομα) που πραγματοποιήθηκε την 7η Αυγούστου 1944 στην περιοχή Σφακάκι Ανωγείων, από ενδεκαμελή ομάδα.

Το σαμποτάζ της Δαμάστας, πραγματοποιήθηκε το πρωί της 8ης Αυγούστου 1944, στον κεντρικό τότε αμαξωτό δρόμο της Κρήτης και σε μικρή απόσταση δυτικά του χωριού Δαμάστα.

Αυτή η ηρωική πράξη, είχε σαν αποτέλεσμα την ισοπέδωση και του χωριού Δαμάστα και την εκτέλεση των αντρών που πιάστηκαν σ’ αυτό από τους Γερμανούς. Μετά την έκδοση της διαταγής, Γερμανοί στρατιώτες, πραγματοποιούν την κύκλωση των Ανωγείων, την 13η Αυγούστου 1941 και αρχίζουν το μακάβριο έργο των εκτελέσεων, της λεηλασίας και της καταστροφής, αφού πρώτα απομάκρυναν τα γυναικόπαιδα που βρέθηκαν μέσα σ’ αυτά, μαζί με ελάχιστους ανίκανους γέροντες.

Ολοκαύτωμα των ΑΝΩΓΕΙΩΝ

Το σύνολο των αντρών και αγοριών είχαν καταφύγει στα λημέρια και στις δυσπρόσιτες χαράδρες και σπηλιές του Ψηλορείτη.  Μεγάλο μέρος του άμαχου πληθυσμού των Ανωγείων βρήκε, επίσης, καταφύγιο στα γύρω χωριά της περιοχής και σε χωριά της επαρχίας Μαλεβιζίου όπου κατάφερε να επιβιώσει χάρις στην έμπρακτη αλληλεγγύη των κατοίκων τους,  οι οποίοι φιλοξένησαν κάτω από εξαιρετικά αντίξοες συνθήκες ολόκληρες οικογένεια ακόμα και για χρόνια.

Οι γερμανοί είχαν ολοκληρώσει για μία ακόμη φορά την «ανθρωπιστική» και «φιλελληνική» τους αποστολή, την οποία δυστυχώς, μέχρι και σήμερα, κάποιοι ανεγκέφαλοι υμνούν.