Κοινωνική Προσφορά

ΙΕΡΑ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΗ ΑΘΗΝΩΝ – Σχολή Γονέων 26.01.2005

 

ΙΕΡΑ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΗ ΑΘΗΝΩΝ - Σχολή Γονέων 26.01.2005 (1)

ΙΕΡΑ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΗ ΑΘΗΝΩΝ – Σχολή Γονέων 26.01.2005

ΙΕΡΑ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΗ ΑΘΗΝΩΝ – Σχολή Γονέων

ΘΕΜΑ: η Βία και το Μίσος στην Οικογένεια

Τα κρούσματα βίας στην εποχή μας όλο και πληθαίνουν. Καθημερινά βομβαρδιζόμαστε από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης για βίαια γεγονότα που συμβαίνουν γύρω μας, δίπλα μας. Ξυλοδαρμοί, φόνοι, βιασμοί ληστείες, κλοπές κλπ.

Πολλά από αυτά μπορεί να έχουν έναν απλά κοινωνικό χαρακτήρα, άλλα όμως μπορούν κάλλιστα να πάρουν και έναν πιο ιδιαίτερο χαρακτήρα, αυτόν της ενδοοικογενειακής βίας.

Οι αντικοινωνικές συμπεριφορές (πράξεις βίας) θα μπορούσαμε να πούμε πως μαρτυρούν μία πράξη εξέγερσης από μέρους των δραστών αιτιολογημένη ή αναίτια, προκαλώντας έντονη οδύνη στα θύματα τους. Αυτά με τη σειρά τους αισθάνονται ότι έχουν προσβληθεί, απαξιωθεί και ταπεινωθεί αφενός ως μέλη της κοινωνίας μας, η οποία πιστεύουν ότι δεν μπορεί να τα υπερασπιστεί, και αφ ετέρου ως άτομα που τα ταπείνωσαν και τους αποστέρησαν το σεβασμό που τους όφειλαν.

Έτσι λοιπών έχουμε θύματα που αντιδρούν κυρίως με δύο διαφορετικούς τρόπους. Στην πρώτη περίπτωση κλείνονται στον εαυτό τους, αποδεχόμενα την κατάσταση και αποκτώντας συμπεριφορές που μάλλον ενθαρρύνουν μία επόμενη εκδήλωση βίας, παρά το αντίθετο. Άτομα τέτοια έχουν ιδιαιτέρως αυξημένο κίνδυνο προσβολής από οποιασδήποτε μορφή κατάθλιψης. Στη δεύτερη περίπτωση αντιδρούν με εξίσου βίαιο τρόπο προκαλώντας είτε την οργή και τελικά την επικράτηση του θύτη, είτε την μόνιμη αναμέτρηση δυνάμεων με αποτέλεσμα την συνεχή εκδήλωση βίαιων περιστατικών.

Μελετώντας τις πηγές των αντικοινωνικών συμπεριφορών, ανευρίσκουμε αίτια που μας παραπέμπουν στην ανάπτυξη του ατόμου.

Στα παιδιά κάτω των 13 ετών αντικοινωνικές συμπεριφορές όπως οι κλοπές προσομοιάζουν με παιχνίδι. Τα παιδία στην προσπάθεια τους να ελέγξουν τον κόσμο των μεγάλων που τα περιβάλλει, αλλά και τον ίδιο τους τον εαυτό προσπαθούν να προκαλέσουν μία κοινωνική αντίδραση, φλερτάροντας με τον κίνδυνο. Είναι ένας τρόπος να βιώσουν τους φόβους τους και να μετρήσουν τις δυνάμεις τους προσπαθώντας να διαπιστώσουν πόσο μακριά μπορούν να φτάσουν. Η κατάλληλη απάντηση, όπως η τιμωρία, είναι αυτή που θα τα εμποδίσει να κάνουν μεγαλύτερο κακό ή και να διακινδυνεύσουν ακόμη περισσότερο.

Κατά τη διάρκεια της εφηβείας το σε εισαγωγικά παιχνίδι που προαναφέραμε παύει να είναι παιχνίδι και αποκτά ρόλο διερευνητικό ως προς τους κοινωνικούς κανόνες της ζωής. Η αβεβαιότητα των εφήβων για την ταυτότητα τους και οι υπαρξιακές ανησυχίες της ηλικίας καθιστούν ιδιαιτέρως σημαντικές και καθοριστικές για το μέλλον τους, τις απαντήσεις οι οποίες θα τους δοθούν. Γι΄ αυτό οι απαντήσεις και οι κανόνες σ΄ αυτήν την ηλικία θα πρέπει να είναι απόλυτος ξεκάθαρες και απλές.

Όταν το μίσος κυριεύει την ψυχή και διεισδύει στις σχέσεις.

Ο ΚΑΡΤΕΣΙΟΣ τον 17ο αιώνα, γράφοντας αναφορικά με τα έξι πάθη της ψυχής διαπιστώνουμε πως τοποθετεί το μίσος πλάι-πλάι με την αγάπη. Δεν υπάρχει πλέων αμφιβολία πως αυτά τα δύο συναισθήματα συνδέονται, και ιδιαίτερα στους κόλπους της οικογένειας είναι σύνηθες το ένα να ενυπάρχει στο άλλο. Η διαφορά σε κάθε εξεταζόμενη περίπτωση είναι θέμα αναλογιών και δόσεων. (Η αγάπη ου λογίζεται το κακόν).

Σε γενικές γραμμές το μίσος είναι μία καταστροφική δύναμη, μία δύναμη αποσύνθεσης που τείνει προς την αποστέρηση και τον ψυχικό θάνατο, ενώ η αγάπη είναι μία δύναμη εναρμόνισης, σύνθεσης που τείνει προς τη ζωή και την ηδονή. (Η αγάπη μακροθυμεί, η αγάπη χριστεύεται).

Ωστόσο, η επιθετικότητα που συνδέεται με το μίσος δεν φέρνει μόνο καταστροφή ή πόνο, μπορεί να είναι και πηγή ενέργειας. Όπως άλλωστε και η αγάπη μπορεί να οδηγήσει στον αφανισμό και να γίνει πηγή οδύνης. (Η αγάπη ου ζηλοί).

Το μίσος λοιπόν δεν βρίσκεται στον αντίποδα της αγάπης. Είναι ένα διαφορετικό πάθος που σχετίζεται με την απέχθεια για κάποιον.

Ο Έλληνας φιλόσοφος Εμπεδοκλής έλεγε ότι «άλλοτε η αγάπη ενώνει τα πάντα σε ένα, άλλοτε το μίσος διαιρεί τα πάντα σε δύο» Όταν το μίσος εμφανίζεται στην οικογένεια εκδηλώνεται με βία είτε με ψυχρότητα.

Έτσι λοιπόν στην περίπτωση της βίας οι πρωταγωνιστές, μέλη της ίδιας οικογένειας μισούνται και το ομολογούν κάνοντας το πράξη. Οι σκηνές βίας πολλαπλασιάζονται χωρίς να υπάρχει αντικειμενικός νικητής. Αν δεν υπάρξει υποχωρήσει από τη μία ή και τις δύο πλευρές, αν δεν υπάρξει επιτυχημένη μεσολάβηση και αν εν κατακλείδι δεν επέλθει η απομάκρυνση με ένδικα μέσα, το μίσος εξελίσσεται σε ένα διεστραμμένο παιχνίδι. Εξελίσσεται σε μοναδική πηγή ζωτικότητας σε μία σχέση χωρίς ικανοποίηση. Το πάθος να καταστρέψουμε τον άλλο και τη σχέση βρίσκεται πίσω από κάθε μας πράξη.

Όπως προανέφερα καθημερινά γινόμαστε αποδέκτες πράξεων βίας μέσα από εικόνες που μας προβάλλουν τα δελτία ειδήσεων και τα κινηματογραφικά έργα. Πράξεις ενδοοικογενιακής βίας που ελάχιστα απέχουν από την πραγματικότητα. Πράξεις βίας μεταξύ ανθρώπων που ενώπιον Θεού κάποτε έδωσαν όρκούς αιώνιας πίστης και αφοσίωσης. Ανθρώπων που αγαπήθηκαν και συνενώθηκαν με τα ιερά δεσμά του γάμου. Είναι αυτοί που κάποτε κοιτώντας ο ένας στα μάτια τον άλλον ζητούσαν να γεράσουν μαζί και να κάνει ο ένας τα πάντα για την ευτυχία του άλλου. Είναι αυτοί που θέλησαν να φέρουν στον κόσμο παιδιά ως την μεγαλύτερη απόδειξη της αγάπης και του έρωτα τους. Είναι οι ίδιοι που σήμερα χωρίς να υπολογίσουν τίποτα από αυτά που τους ενώνουν προβαίνουν σε βιαιότητες εναντίων του συντρόφου τους, τις περισσότερες φορές μπροστά στα μάτια των παιδιών που οι ίδιοι επέλεξαν να αποκτήσουν. Παιδιών τα οποία όμως δεν επέλεξαν να γίνουν μάρτυρες του ποιο φρικτού ίσως τρόπου κατάρριψης των προτύπων που έχουν. Αυτό των γονέων τους. Παιδιών που δεν πρέπει να θυματοποιήσουν οι συμπεριφορές μας. Παιδιών τέλος που δεν πρέπει να μετατρέψουμε με το παράδειγμα μας από θύματα σε θύτες, εμφυσώντας τους λάθος πρότυπα συμπεριφορών και αντιμετώπισης προβλημάτων. (Η αγάπη ου λογίζεται το κακόν).

Στη δεύτερη περίπτωση, το μίσος οικοδομείτε καθημερινά, γύρω από μνησικακίες, πικρίες και στερήσεις που κανένας από τους δύο δεν μπορεί να ανεχθεί. Και οι δύο αισθάνονται θύματα των επιλογών που έκαναν σαν ζευγάρι, όπως επίσης και χτυπημένοι από τη ζωή και τη μοίρα. Δεν υπάρχει τίποτα το ζωντανό ανάμεσα τους. Ο ένας θέλει να έχει τον άλλο μάρτυρα στον πόνο του, σαν να ήταν ο μοναδικός δυνατός συνομιλητής. (Η αγάπη ου ζητεί τα εαυτής).

Στην πορεία επίσης πολύ πιθανό είναι να χάσουμε τους όποιους λόγους είχαμε για να μισούμε κάποιο πρόσωπο της οικογένειας μας και το αντικείμενο του μίσους μας να ξεθωριάσει. Αποτέλεσμα αυτού είναι να γίνει το μίσος μας «ιδιοπαθές». Δεν μπορούμε να το συνδέσουμε με τίποτα συγκεκριμένο, παρά μόνο με την υποχρέωση ποια να μισούμε. (Η αγάπη ουκ ασχημονεί).

Σε κάθε περίπτωση, πρέπει να σημειωθεί ότι το πραγματικό μίσος δεν είναι μόνο καταστροφικό. Δεν θέλουμε να χάσουμε το αντικείμενο του μίσους μας. Το μίσος λοιπόν κατά μία έννοια συνενώνει αφού το πρόσωπο ή τα πρόσωπα που μισούμε είναι διαρκώς παρόντα στον νου μας. Κανένα πένθος δεν μπορεί να βιωθεί, όσο διαρκεί αυτό το πάθος.

Η αγάπη μακροθυμεί, χριστεύεται, η αγάπη ου ζηλοί, η αγάπη ου περπερεύεται, ου φυσιούται, ουκ ασχημονεί, ου ζητεί τα εαυτής, ου παροξύνεται, ου λογίζεται το κακόν, ου χαίρει επί τη αδικία, συγχαίρει δε την αλήθεια. Πάντα στέγει, πάντα πιστεύει πάντα ελπίζει, πάντα υπομένει. Η αγάπη ουδέποτε εκπίπτει.

ΙΕΡΑ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΗ ΑΘΗΝΩΝ - Σχολή Γονέων 26.01.2005 (2)

ΙΕΡΑ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΗ ΑΘΗΝΩΝ – Σχολή Γονέων 26.01.2005